بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
رَبِّ يَسِّرْ وَلاَ تُعَسِّرْ ، رَبِّ تَمِّمْ بِالْخَيْرِ
Arapça Sarf & Nahiv (Klasik Gramer)
الصرف والنحو للعلوم الشرعية
Arapça Sarf ve Nahiv ilmi, Kur'an ve Sünnet nasslarını lafız ve mana hatası yapmadan anlamanın tek kapısıdır. Sarf kelimenin bünyesini, vezinlerini ve türemesini öğretirken, Nahiv cümle içindeki kelimelerin son hareke değişimlerini (i'râb) ve mana münasebetlerini öğretir.
Ders Üniteleri (5)Sistematik
Kelime Nevileri: İsim, Fiil ve Harf Alametleri
أقسام الكلام: الاسم والفعل والحرف
Arapçada kelimenin üç temel kısmı, cerr ve tenvin alametleri, mazi ve muzari alametleri ile Mu’rab ve Mebnî ayrımı.
1. Kelâmın Üç Kısmı: İsim, Fiil ve Harf
İbn Mâlik el-Elfiyye'sinde şöyle der: 'Kelâmımız faydalı sözdür; isim, fiil ve harften ibarettir.'
1. İsim: Kendi başına bir manaya delalet eden ve üç zamandan (mâzî, hâl, istikbâl) birine bağlı olmayan kelimedir (Örn: 'Kitâb', 'İlim'). Alametleri: Başına 'el-' (harf-i ta'rîf) alması, sonuna tenvin alması, cer harfiyle veya izâfetle mecrur olması ve nidâ (çağrı) kabul etmesidir.
2. Fiil: Kendi başına bir manaya delalet edip üç zamandan birini içeren kelimedir (Örn: 'Nasara' - yardım etti, 'Yensuru' - yardım ediyor/edecek, 'Unsur' - yardım et!). Alametleri: Başına 'Kad', 'Sîn', 'Sevfe', nasb ve cezm edatlarının gelmesi veya sonuna müenneslik tâ'sının bitişmesidir.
3. Harf: Kendi başına müstakil bir manası olmayıp ancak bir isim veya fiille birleştiğinde mana kazanan kelimedir (Örn: Fî, Min, İlâ, Lem, Hel).
كَلَامُنَا لَفْظٌ مُفِيدٌ كَاسْتَقِمْ ¤ وَاسْمٌ وَفِعْلٌ ثُمَّ حَرْفٌ الْكَلِمْ
Kelâmımız 'istekım' (dosdoğru ol) gibi tam fayda veren lafızdır; kelime ise isim, fiil ve harftir. (Elfiyyetü İbn Mâlik)
- ✓Tenvin, cer ve 'El-' takısı yalnızca isimlere hastır.
- ✓Cezim ve zaman ekleri yalnızca fiillere hastır.
2. Mu'rab ve Mebnî Kavramları
Baş바şına gelen âmillerin (etkenlerin) değişmesiyle son harekesi veya son harfi değişen kelimelere 'Mu'rab' (Örn: Câe Zeydün, Raeytü Zeyden, Merartü bi-Zeydin); cümledeki yeri ne olursa olsun sonu asla değişmeyip tek bir hal üzere sabit kalan kelimelere ise 'Mebnî' denir.
Bütün harfler, mâzî ve emir fiilleri ile zamirler, ism-i işâretler ve ism-i mevsuller mebnîdir. İsimlerin büyük çoğunluğu ve sonuna te’kid veya cemî müennes nûnu bitişmeyen muzâri fiiller ise mu’rabdır.
- ✓İ'râb dört kısımdır: Ref' (ötre), Nasb (üstün), Cerr (esre - sadece isimlerde) ve Cezm (sükûn - sadece muzâri fiilde).